アイ・ラブ・カタカナ！
Katakana nedir?
Katakana hece abecesi
genellikle yabancı dillerden giren sözcüklerin yazımında kullanılır. Katakana bundan başka
Kanci yazaçların (karakterlerin) Çince telaffuzunu göstermek için,
bazen de vurgu yapmak için (yatık yazı işlevinde) kullanılır.
Farklı yazaçlara sahip olmalarına rağmen Hiragana ile Katakana
aynı heceler kümesini ifade ederler. Yani Katakana yazaçları da
ünlü+ünsüz biçimindeki heceleri ifade ederler. Katakana ile yazılan yabancı kökenli
sözcükler bu kalıba uyabilmek için değişikliğe uğrarlar. Çoğunlukla da
Japonca söylenişi kaynak sözcükten oldukça farklı olur. Yabancılar, sözcüklerin kendi
anadillerindeki asıllarını, bunların Japoncasından zor çıkarırlar.
Katakana Çizelgesi
| n |
w |
r |
y |
m |
h |
n |
t |
s |
k |
|
| ン |
ワ |
ラ |
ヤ |
マ |
ハ |
ナ |
タ |
サ |
カ |
ア |
a |
|
ヰ* |
リ |
|
ミ |
ヒ |
ニ |
チ |
シ |
キ |
イ |
i |
|
|
ル |
ユ |
ム |
フ |
ヌ |
ツ |
ス |
ク |
ウ |
u |
|
ヱ* |
レ |
|
メ |
ヘ |
ネ |
テ |
セ |
ケ |
エ |
e |
|
ヲ* |
ロ |
ヨ |
モ |
ホ |
ノ |
ト |
ソ |
コ |
オ |
o |
* artık kullanılmayan yazaçlar
Katakana'yı öğrenmek Hiragana'ya göre biraz daha zor. Daha az sayıda sözcük için
kullanılır, yazı içinde göz aşinalığı oluşturacak kadar bulunmaz. Katakana yazaçların
çizimini öğrenmek için daha önce verdiğimiz sitenin Katakana
bölümünden faydalanabilirsiniz.
Japonca'da boşluk yok; bazı durumlarda 「・」 yazacı boşlukları
belirtmek için kullanılır. Örneğin "rock and roll" 「ロック・アンド・ロール」 şeklinde
yazılır. Bu yazımı kullanmak kişinin isteğine bağlıdır, çoğunlukla yazıda boşluklar
belirtilmez.
Notlar
- Heceleri Hiragana ile aynıdır.
- Hiragana 「を」 yazacı sadece "vo" ilgeci işlevinde kullanılır,
dolayısıyla Katakana eşdeğeri 「ヲ」 yazacına ihtiyaç yok. Demek ki 「ヲ」
yazacını gözardı edebiliriz.
- 「シ」、「ン」、「ツ」 ve 「ソ」 yazaçları birbirine çok benzer. Temel fark ilk
ikisinde çizilen yayların daha "yatay" olması. Son ikisinin yayları da
daha "dikey". Bu yazaçları karıştırmamak için bir süre çalışmak gerekir.
- 「ノ」、「メ」 ve 「ヌ」 yazaçlarına, ayrıca 「フ」、「ワ」 ve 「ウ」 yazaçlarına da
dikkat etmeli, birbirine çok benziyorlar. Bunlarla ilgili bir önerimiz malesef yok.
- Katakana yazaçlarının iz yönü ve sırasını doğru şekilde öğrenmeli.
Bunun için bu siteyi ziyaret
edebilirsiniz.
- 「・」 yazacı bazı yerlerde boşluk belirtmek için kullanılır.
Uzun Ünlüler
Sesleri uzatmak Hiragana'daki gibidir, farklılık
sadece yazımda ortaya çıkar. Uzun ünlülerin yazımı Katakana'da çok basittir.
Ünlüleri uzatmak için tek yapmak gereken Katakana
yazacının sonuna ー şeklinde bir tire eklemek.
Özet
- Katakana ile yazılan tüm ünlüler tire ile uzatılır. Örneğin İngilizce
"cute" (kyuut okunur) sözcüğü 「キュート」 biçiminde yazılmakta.
Küçük 「あ、い、う、え、お」
Hiragana'nın ifade ettiği ses kümesi
oldukça sınırlıdır. Japonca'ya sonradan giren seslerin yazımı için yeni
kombinasyonlar türetilmiştir. En çok / ti / di / hecelerinin (/ çi / tsu /
hecelerinin varlığı yüzünden) ve 「ふ」 hecesi haricinde / f / ünsüzünün eksikliği
hissedilir. / Ş / c / ç / ünsüzleri ile / e / ünlüsüden oluşan
heceler de yok. Bu eksiklikleri gidermek için yazıya beş ünlünün
küçüğünü ekleme yoluna gidilmiştir. Aynı şey kullanımdan kalkan karakterlerin yerine
yazılan / w / sessizi için de yapılmıştır. Bununla birlikte / v / ünsüzünü
belirtmek için ünlülere uygulanan çift taksim işareti ise Japonların / v /
ünsüzünü telaffüz etmede çektiği güçlük sebebiyle pek kullanılmamaktadır.
Japonlar İngilizce kökenli "volume" sözcüğünü "bolyuumu" (ボリューム) olarak
telaffuz eder. Benzer biçimde votka sözcüğü 「ヴォッカ」 olarak değil de "wokka"（ウォッカ)
olarak söylenir. "Violin" (keman) sözcügü de 「バイオリン」 yahut 「ヴァイオリン」 şeklinde
yazılabilmekte. Aslına bakılırsa keman sözcügünün yazım şekli pek fark
etmez, Japonlar bu sözcüğü her zaman / b / sesiyle telaffuz ederler. Japoncanın
kısıtlı sesletme olanakları dolayısıyla yazıya sonradan eklenen yazaçlar aşağıdaki
çizelgede açık renkle gösterilmiştir. Halihazırda mevcut olan yazaçlar gerektiği
yerde yeniden değerlendirilmiştir.
İlave Sesler
| v |
w |
f |
ç |
d |
t |
c |
ş |
|
| ヴァ |
ワ |
ファ |
チャ |
ダ |
タ |
ジャ |
シャ |
a |
| ヴィ |
ウィ |
フィ |
チ |
ディ |
ティ |
ジ |
シ |
i |
| ヴ |
ウ |
フ |
チュ |
ドゥ |
トゥ |
ジュ |
シュ |
u |
| ヴェ |
ウェ |
フェ |
チェ |
デ |
テ |
ジェ |
シェ |
e |
| ヴォ |
ウォ |
フォ |
チョ |
ド |
ト |
ジョ |
ショ |
o |
Notlar
- Buraya dikkat, / wu / diye bir hece yok. İngilizce'den gelme
"woman" sözcüğü de zaten "u-man" （ウーマン） şeklinde yazılır.
- / tu / sesinin 「トゥ」 ile karşılanır. Ancak bu yazımın yerleşmesinden
önce Japonca'ya giren yabancı sözcükler / tsu / hecesiyle yazılır.
Örneğin "tool" hala 「ツール」 olarak, "tour" da hala 「ツアー」 olarak yazılmakta.
- Bu yazımların bulunmadığı eski günlerde, ihtiyaçları karşılamak için
telaffuz dikkate alınmaksızın her zaman mevcut tablo kullanılırdı. Eski
binaların üzerinde, yeni yerleşen 「ビルディング」 yazımı yerine, hala 「ビルヂング」
yazımını görebiliriz. Bu satırların yazarı da tesadüf eseri böyle bir yerde, Tokyo
İstasyonu'nun karşısındaki Şin-Maru binasına çalışmakta. Ancak binanın yıkımı
gündeme geldiğinden işyerinin taşınması sözkonusu. İlginç bir tezat, Şin-Maru'nun
yazımı （新丸） "yeni" anlamındakı kanciyi içerir. Öğrendiğimize göre bina daha önce de
yıkılmış ve yenisi yapılmış.
Katakana Sözcüklere Örnekler
Aşağıda İngilizce'den gelme
yazımı Katakana olan sözcükler yer alıyor. Telaffuzları çok değiştiği gibi
anlamları da farklı olabiliyor. Şunu da belirtelim,
İngilizce dışında dillerden gelme Katakana sözcükler de var.
Katakana Örnek Sözcükler
| Kanakana Yazım |
Anlamı |
| アメリカ |
Amerika |
| ロシア |
Rusya |
| カンニング (cunning) |
hilekar |
| ツアー |
tur |
| サラリーマン (salary man) |
şirket çalışanı |
| モーツァルト |
Mozart |
| クラクション (klaxon) |
korna |
| ソファ ya da ソファー |
sofa |
| ハロウィーン |
Halloween |
| フライドポテト (fried potato) |
patates kızartması |
)