Eylemlerde Olumsuzluk II

| Sonraki (Öngörüde Bulunma ve Sonuca Varma) →

Bu Sayfada

Eylemlerin Diğer Olumsuz Çekimleri
Bir Şeyi Bir Başkasını Yapmaksızın Yapma
Teklifsiz Konuşmalarda Eylemlerin Olumsuz Çekimi
Klasik Japoncada Eylemlerin Olumsuz Çekimi

Eylemlerin Diğer Olumsuz Çekimleri

Eylemlerin 「ない」 eki ile yapılan olumsuz çekimlerini daha evvel işledik. Bu konuda birkaç başka olumsiz çekime değineceğiz. En çok 2. maddedeki çekimler işimize yarayacak, diğerleri daha seyrek kullanılır. Yine de hepsini öğrenmekte fayda var.

Bir Şeyi Bir Başkasını Yapmaksızın Yapma

Bu yapıyı ilk olarak bir şeyin yapılmamasını rica etme olayında görmüştük. Burada aynı yapının farklı bir kullanımını işleyeceğiz. "Bir şeyi yapmaksızın başka bir şeyi yapma" olayının anlatımında da aynı yapıyı kullanırız, "Hiçbirşey yemeksizin yattım." cümlesindeki gibi.

Özet

Bilerek yapılmayan ya da unutulan eylemin olumsuz haline 「で」 eklenir.
例）　食べる → 食べない → 食べないで

Örnekler

（１）　何も食べないで寝ました。
- Hiç bir şey yemeden yattım.

（２）　歯を磨かないで、学校に行っちゃいました。
- Dişlerimi fırçalamadan okula gitmişim.

（３）　宿題をしないで、授業に行くのは、やめた方がいいよ。
- Ödevleri yapmadan derse gitmekten vazgeçsek iyi olur.

（４）　先生と相談しないで、この授業を取ることは出来ない。
- Öğretmene danışmadan bu ders alınamaz.

Çok zor olmasa gerek. Aynı anlamı sondaki 「ない」 hecelerinin yerine 「ず」 koyarak da elde edebiliriz. Bu anlatımın 「に」 ilgeci ile birlikte kullanılması sık olur. Ancak bu daha resmi bir ifade tarzıdır sohbet içinde pek kullanılmaz.

Özet

Olumsuz eylemin sonundaki 「ない」 heceleri 「ず」 ile değiştirilir.
例）　食べる → 食べない → 食べず
例）　行く → 行かない → 行かず
「する」 ve 「くる」 özel eylemlerin ise çekimleri sırasıyla 「せず」 ve 「こず」 olur.
例外1）　する → せず
例外2）　くる → こず

Örnekler

（１）　彼は何も言わず、帰ってしまった。
- O hiç bir şey demeden eve döndü.

（２）　何も食べずにそんなにお酒を飲むと当然酔っ払いますよ。
- Hiç bir şey yemeden o kadar içersen tabi ki sarhoş olursun.

（３）　勉強せずに東大に入れると思わないな。
- Ders çalışmadan Tokyo Üniversitesine girilebileceğini sanmıyorum.

Teklifsiz Konuşmalarda Eylemlerin Olumsuz Çekimi

Senli benli konuşmalarda 「ない」 olumsuzluk eki 「ん」 şeklinde kısaltılabilir. Hemen bir örnek verelim. ｢」 lafını duymuşsunuzdur herhalde. Özür dilemenin nazik ifadesi 「」 iken yalın ifadesi de 「」 dir. ｢」 işte bu ikinci olumsuz çekimin kısaltılmış halidir. Yaşlı erkekler bu kısalmış olumsuz çekimi kullanmayı severler.

Özet

Eylem sonundaki 「ない」「ん」 olarak kısaltılır.
例）　知る → 知らない → 知らん
「する」 ve 「くる」 özel eylemlerinin olumsuz çekimleri ise aşağıdaki gibidir.
例外1）　する → せん
例外2）　くる → こん

Örnekler

（１）　すまん。
- Pardon.

（２）　韓国人と結婚しなくてはならん！
- Koreli ile evleneceksin!

（３）　そんなことはさせん！
- Öyle bir şey yapmana müsade etmem!

Bu olumsuz çekim şekline 「かった」 ekleyip onu geçmiş zaman için de kullanabiliz..

（４）　皆、今日行くって、知らんかったよ。
- Bugün herkesin gittiğini bilmiyordum.

Klasik Japoncada Eylemlerin Olumsuz Çekimi

Klasik Japonca'ya ait bir olumsuz çekim biçimi daha var; 「ぬ」 ile yapılan olumsuz çekim. Bu eskimiş bir kullanım, yine de arada sırada rastlamak mümkün. Örneğin biz tren istasyonunda bu çekimi kullanan bir tabela gördük. Ayrıca yaşlıların da bu çekimi kullandığı olur.

Özet

Eylemin sonundaki 「ない」 heceleri yerine 「ぬ」 hecesi konur.
例）　知る → 知らない → 知らぬ
「する」 ve 「くる」 eylemlerinin çekimleri özeldir.
例外1）　する → せぬ
例外2）　くる → こぬ

Örnekler

（１）　韓国人と結婚してはならぬ！
- Koreli ile evlenemezsin!

（２）　模擬試験に何回も失敗して、実際に受けてみたら思わぬ結果が出た。
- Deneme sınavlarında sayısız kez başarısız oldum, asıl sınava girdiğimde düşünmüyordum ki [olumlu] netice alacağım.

← Önceki (Kolay Ya Da Zor Olma)

İçindekiler

Sonraki (Öngörüde Bulunma ve Sonuca Varma ) →