Geçişli ve Geçişsiz Eylemler

Bu Sayfada

Geçişli ve Geçişsiz Eylemler

Japonca'da eylemler geçişli ya da geçişsiz olabilir, bunlar bazen çift halindedir. Eylemin geçişli hali nesne alırken geçişsiz hali nesne almaz. 「を」 (topu düşürdüm) ve 「が」(top düştü) örneklerini ele alalım. Birinci cümledeki düşürmek eyleminin etkilediği nesne toptur. İkinci cümledeki düşmek eylemi ise nesne almaz, top burada cümlenin öznesidir. Başka bir örnek: に (kutuya koymak) ve に (kutuya girmek). Aşağıda örnek bir tablo sunuyoruz.

Eylem çiftlerinin kancileri aynı, hiragana kısımları farklı. Kanci kısmının okunuşu geçişli olup olmamaya göre farklı olabilir. Aşağıda birkaç örnekle kaşılaştırıyoruz.

Geçişli ve Geçişsiz Eylemler
Geçişli		Geçişsiz
落とす	düşürmek	落ちる	düşmek
出す	çıkarmak	出る	çıkmak, ayrılmak
入れる	sokmak	入る	girmek
開ける	açmak	開く	açılmak
閉める	kapamak	閉まる	kapanmak
付ける	eklemek	付く	eklenmek
消す	silmek	消える	kaybolmak
抜く	çıkarmak, çekmek	抜ける	çıkarılmak

İlgeçlerin Kullanımında Dikkat Edilecek Hususlar

Buradan şu ders çıkar; hangi ilgecin hangi eylemle kullanılacağı önemlidir. WWWJDIC sözlük sitesi geçişli ve geçişsiz eylemleri malesef ayırmamakta dolayısıyla yeni gördüğünüz bir eylemin hangi türden olduğunu kolaylıkla anlayamazsınız. Bunun için belki WWWJDIC'teki örnek cümleleri inceleyebilirsiniz.

（１）　私が電気を付けた。- (Ben) ışıkları yaktım.
（２）　電気が付いた。- Işıklar yandı.
（３）　電気を消す。- Işıkları söndürmek.
（４）　電気が消える。- Işıklar sönmek.
（５）　誰が窓を開けた？- Kim pencereyi açtı?
（６）　どうして窓が開いた？- Neden pencere açıldı?

Şunu akıldan çıkarmamalı: geçişsiz eylemlerin nesnesi olmaz. Aşağıdaki cümleler hatalı kullanıma örnektir.

（誤）　電気を付いた。- (「を」 yerine 「が」 veya 「は」 kullanmalı）
（誤）　電気を消える。- (「を」 yerine 「が」 veya 「は」 kullanmalı）
（誤）　どうして窓を開いた？- (「を」 yerine 「が」 veya 「は」 kullanmalı）

「を」 dışındaki ilgeçlerle kullanılan bazı eylemler geçişli/geçişsiz ayrımının dışındadır:
（１）　ジムが学校に走る。- Jim okula koşuyor.

← Önceki (İlgeçler 2)

İçindekiler

Sonraki (Yan Cümleler) →