Eylemlerde Olumsuzluk I

← Önceki (Eylemlere Dair Temel Bilgiler) \|	İçindekiler	\| Sonraki (Geçmiş Zaman) →
	Alıştırmalara Git

Bu Sayfada

Eylemlerde Olumsuzluk

Eylemleri kullanarak bildirim yapmayı ve hareket ifade etmeyi artık bildiğimize göre, bunların olumsuzunu söylemeyi de öğrenmek istiyoruz. Falanca eylem meydana gelmedi diyebilmek istiyoruz. Eylemlerde olumsuzluk ad ve sıfatların oluşundaki gibi çekimle yapılır, ancak kurallar biraz daha karmaşıktır.

Eylemlerin Olumsuz Çekimi

Çekim kurallarını tanımlamak için eylemlerin sınıflandırılmasından yararlanacağız. Ancak buna geçmeden önce eylemlerin olumsuzluğunda ortaya çıkan çok önemli bir istisnayı görmemiz gerekir: 「」 eylemi. 「」 cansız nesnelerin varlığını ifade eden ulu bir eylemdir. Örneğin, odada bir koltuğun olduğunu söylemek için, 「」 eylemini kullanılır. Canlılar içinse eşdeğeri, rulu bir eylem olan 「」 dır. Demek ki odada birisinin olduğunu belirtmek için 「」 eylemini kullanırız. Bu iki eylem diğer eylemlerden oldukça farklıdır çünkü bir hareketi, devinimi değil var oluşu belirtirler. Canlı ve cansızlar için hangisinin kullanılacağına dikkat etmek gerekir.

Neyse, bunu burada gündeme getirmemin sebebi 「ある」nın olumsuzunun 「ない」 oluşundan. Bu bir istisnadır; normal çekim kurallarını 「ある」 için uygulanmaz.

「ある」nın olumsuzu 「ない」dir.

İstisna olmayan eylemler için ise kuralar şöyledir. Rulu bir eylemi olumsuz yapmak için 「る」 düşülür ve 「ない」 eklenir. Ulu eylemler için kolaylık olsun diye latince harflerle yazımlarını ele alabilirsiniz. Eylemin / u / ünlüsünü düşün, sonuca "anai" ekleyin. Yahut geriye dönüp hiragana çizelgesine başvurabilirsiniz. Eylemin / u / satırında bulunan son hecesini alıp bunu aynı sütunun / a / satırının hecesiyle değiştirin. Örneğin 「く」「か」 ile değişir. Sonuca 「ない」 eklemeyi unutmayın.

「う」 ile sonlanan eylemler bu kurala önemli bir istisnadır. Kuralın belirttiği gibi 「う」, 「あ」 ile değil de 「わ」 ile değiştirilir. İki istisna eylemle 「ある」 eyleminin çekim şeklini de ayrıca ezberlemeniz gerikir. Aşağıdaki çizelge örnek eylemlerin ve istisna eylemlerin çekimlerini göstermektedir.

Eylemlerin olumsuz çekiminin yapılması

rulu eylemler: Rulu bir eylemi olumsuz yapmak için, sondaki 「る」 hecesini düşün ve 「ない」 ekleyin.
例）　見る → 見ない
例）　出る → 出ない

ulu eylemler: Ulu bir eylemi olumsuz yapmak için son heceyi, bu hecenin ünsüzüyle / a / ünlüsünden oluşan heceye dönüştürün ve sonuca 「ない」 ekleyin.
例）　飲む → 飲ま → 飲まない
例）　待つ → 待た → 待たない

※ 「う」 ile biten eylemler istisnadır. Bunlar için, 「う」yı 「わ」 ile (「あ」 değil) değiştirin ve sonuca 「ない」 ekleyin.
例）　拾う → 拾わ → 拾わない

Örnek rulu eylemler
Olumlu	Olumsuz
食べる	食べない
着る	着ない
信じる	信じない
寝る	寝ない
起きる	起きない
出る	出ない
掛ける	掛けない
捨てる	捨てない
調べる	調べない

Örnek ulu eylemler
Olumlu	Olumsuz	ローマ字	ローマ字 (Olms.)
話す	話さない	hanasu	hanasanai
聞く	聞かない	kiku	kikanai
泳ぐ	泳がない	oyogu	oyoganai
遊ぶ	遊ばない	asobu	asobanai
待つ	待たない	matu	matanai
飲む	飲まない	nomu	nomanai
直る	直らない	naoru	naoranai
死ぬ	死なない	şinu	şinanai
＊買う	買わない	kau	kawanai

İstisna eylemler
Olumlu	Olumsuz
する	しない
くる	こない
＊ある	ない

＊ = bu çekime özgü bir istisna

Örnekler

Olumsuz çekimli örnek birkaç cümle.

（１）　アリスは食べない。- Alice yemiyor.
（２）　ジムが遊ばない。- Jim (oyun) oynamıyor.
（３）　ボブもしない。- Bob da yapmıyor.
（４）　お金がない。- Para yok.
（５）　私は買わない。- Ben satın almıyorum.
（６）　猫はいない。- Kedi yok.

← Önceki (Eylemlere Dair Temel Bilgiler)

İçindekiler

Sonraki (Geçmiş Zaman) →